Saç Dökülmesi


Günümüz teknolojisinde saç ekimi işlemi ile doğal görünümler elde edilmektedir. Saç dökülmesi ile kişilerde oluşabilecek çeşitli psikolojik ve sosyal yaşamdan uzaklaşma gibi durumlar saç ekimi sayesinde ortadan kaldırılmaktadır.

SAÇ DÖKÜLMESİ
Saç dökülmesi tıp dilinde “alopesi” olarak bilinir. Normal şartlarda her insanda, her gün saç dökülmesi meydana gelir günlük ortalama 50-100 civarında saç dökülmesi doğal kabul edilsede bu hızda dökülme erkek için doğal bir dökülme degildir. Bu oran ve daha fazla meydana gelen dökülmeler bazı faktörlerden dolayı ortaya çıkar.

Genetik Faktörler
Androgenetik olarak tanımlamam saç dökülmesi tipinde, kişideki saç dökülmesi genlerindeki kodlardan kaynaklanmaktadır. Bu kodları anne veya babadan resesif veya baskın şekilde almış olabilir. Kişideki saç dökülmesinin genetik olup olmadığını ise aile büyüklerindeki kellik oranına bakılarak kolaylıkla anlaşılabilir. Fakat kimi zaman anne ve babadan gelen bu genin resesif olarak birleşmesi, ailede hiç kellik sorunun olmamasına karşılık çocuklarda kellik sorununun belirmesiyle sonuçlanabilir.
Kellik sorununu doğurabilecek kodlar x geni üzerinde taşındığı için kod anne veya babadan geliyor olabilir. Toplumdaki yaygın inanış anneden gelen bir gen sebebiyle erkek çocuklarında kelliğin atması yönünde olsa da tıbbi bilgiler bunu yalanlamaktadır. X geni üzerinde taşınan kodlar hem babada hem de annede olabilir ve bu da erkek veya kız çocuğu fark etmeden evlatlara aktarılabilir.

Hormonsal Faktörler
Yaşamsal olaylar üzerinde pek çok etkisi olan androjen hormonlar, saç dökülmesi veya dökülmemesi konusunda da oldukça etkilidir. Açıklaması basit olmasa da androjen hormonlarının salgı düzeninde oluşacak bir sorun, saç dökülmesine ve ardından kelliğe yol açacaktır.
Testosteron ve bir testestron hormonu türevi olan dihidrotestosteron hormonları saç dökülmesi konusunda baskın hormonlardır. Bu hormonlar saç kökleri üzerinde etkili olup, saç köklerinde görevli olan 5-alfa redüktaz enziminin kilit nokta oynadığı düşünülmektedir. Yani bu enzimlerin ve hormonların eksikliği saç köklerinde sorun yaşanmasına yol açacaktır.Genetik ve hormonsal faktörlerinin dışında saç dökülmesi üzerinde başka birçok etken vardır.

  • Stres
  • Yaşam kalitesi
  • Deriden kaynaklanan hastalıklar
  • Bazı hastalıkların sonucu
  • Uygun olmayan saç bakımı
  • Uygun olmayan kozmetik ürünlerin kullanımı
  • Doğum
  • Kanser tedavisi
  • Bazı ilaçların yan etkileri

 

Hormonların saç dökülmesine etkileri
Vücudumuzda iç salgı bezleri tarafından üretilen biyokimyasallara hormon adı verilir. Hormonlar, kan dolaşımı yoluyla bütün vücudu dolaşırlar. Az bir miktarı bile çok etkili olan bu hormonlardan en etkilisi testesteron hormonudur. Bu erkeklik hormonları ses değişimi, bıyık ve sakalların çıkmasını, kasların gelişmesini ve insan vücudunun gelişerek değişmesini sağlarlar. Ergenlikte sivilceleri oluşturan, sakalların çıkmasını sağlayan bu hormonlar aynı zamanda saçların dökülmesine neden olmaktadır.

Androgenetik (kalıtımsal) saç dökülmesini direk olarak etkileyen hormon aslında testesterondan çok dihidrotestestesteron (DHT) dur. DHT 5-alfa redüktaz enzimi ile testesterondan oluşur. DHT saç foliküllerindeki hücreler üzerindeki özel alıcı bölgesine tutunarak kellik ile bağlantılı önemli değişikliklere sebep olur. Erkeklerde 5-alfa redüktaz işlevi saç dökülmesi olan alanda daha fazladır. Bu durum erkeklerin yaşadığı genetik saç dökülmesinin sebebini açıklamaktadır. Finasteride bu enzimi bloke ederek etki gösterir. DHT hormonu ayrıca anajen( büyüme) döngüsünün uzunluğunu azaltır ve telogen( dinlenme ) safhasını artırır, böylece her yeni döngüde saçlar gitgide azalır.

İlginç olarak testesteron koltuk altı ve genital kılları etkilerken oysa DHT sakal, kol, bacak ve gövde kılları ile kalıtımsal saç dökülmesi ve yaşlılarda görülen burun ve kulak kıllarının oluşumundan sorumludur. Androjen saçlarımızın uzamasından değil dökülmesinden sorumludur.

TİPLERİNE GÖRE SAÇ DÖKÜLMESİ

Erkeklerde saç dökülmesi;
Erkek tipi saç dökülmesi androgenetik alopesi olarak adlandırılır. Bunun sebebi dihidrotestesteron denilen erkeklik hormonunun saç derisindeki saç foliküllerini etkilenmesidir. Saçlarımızın ön, tepe ve yan kısımlarındaki saç folikülleri DHT hormonundan etkilenmektedirler, bunun aksine iki kulak üstü ve arası (ense) bölgeleri bu hormondan etkilenmedikleri için dökülmezler. Bu bölgeden alınarak nakledilen saçlar ömür boyu dökülmezler.

Genetik olarak saç dökülmesi üzerinde etkili olan x kromozomlarının anneden gelenleri saç dökülmesinde daha etkili olmaktadırlar. Bu dökülmenin tamamen anne tarafından geldiğini göstermemekle birlikte daha etkili olduğu sonucunu bize verir. Testesteron hormonu, 5-alfa redüktaz enzim aracılığı ile DHT’ye dönüşür. DHT minyatürizasyona neden olarak daha ince, kısa ve kırılgan saçlar oluşturur. Sac kökleri üzerine devamlı etkisi ile saçların geriye dönüşsüz olarak dökülmesine neden olur.

Saç ekimi gerçekleştirilirken dökülmeme özelliği olan bölgelerden saç folikülü alınmalıdır. Bu bölgedeki saçlar ömür boyu dökülmezler. Dökülme boyunca saçların hepsi mevcuttur. Fakat dökülenin yerine gelen saçlar daha ince ve zayıf olduğundan bu sürecin devamında kellik oluşur. Androgenetik yani erkek tipi saç dökülmesi birbirini etkilemeyen üç faktörle oluşur bunlar; Genler, Hormonlar ve Yaş saç dökülmesinde Genlerin etkisi Anne ve babadan gelen kromozomlarda kellik özeliği yoksa kellik oluşmaz. Genleri kromozomların üzerinde bulunan kalıtsal bilgi parçası olarak tanımlanabilir. Her insanda 23 anneden 23 babadan olmak üzere 46 (23 çift)kromozom vardır. Erkeklerde kelliğe sebep olan birden fazla gen vardır; böyle birden çok gen bir araya gelip bir özellik ortaya çıkarıyorsa bunlara poligenik adı verilir.

Ebeveynlerden gelen x ve y kromozomlarından bir çifti cinsiyeti belirler. Geriye kalan 22 çift kromozoma otomozal gen adı verilir. Otomozal genlerin kelliğe neden olduğu düşünülmektedir. Kellikte anneden gelen genler baskındır ancak bunun nedeni henüz tespit edilememiştir.

Kişinin saç dökülme genlerine sahip olması kelliğin kesin olarak olacağı anlamına gelmez. Genlerin ekspresyonu bazı etkenlere bağlıdır; bunlardan en önemlileri hormonlar ve yaş olarak belirlenmiştir.

Sikatrisiyel alopesi: Sikatsiriyel alopesi saç foliküllerinin kalıcı yıkımından ve fibrozisinden (yara dokusu oluşumu) kaynaklanmaktadır. Genellikle dairesel şekilde oluşurken, homojen bir şekilde yaygın olarak da görülebilir.Bilinenin aksine bu tür dökülmelerde saç ekimi kesin çözümdür hatta saç ekiminin il bulunuşu yanık ve yara izlerini föllikül nakliyle 1940 yıllardan öncesine dayanır.

Travmaya bağlı saç dökülmesi: Bu tür saç dökülmesi herhangi bir hastalığa bağlı değildir. Saçların çekiştirilmesi, aşırı sıcağa maruz bırakılması, saçların saç maşası veya fırça ile aşırı kıvrılması, saça kuvvetli kimyasal maddelerin sürülmesi(saç boyaları, spreyler gibi) gibi sebeplerden kaynaklanır.

Hastalık belirtisi olarak: Saç dökülmesi bazı hastalıkların belirtisi olarak meydana gelebilir. Bu hastalıklardan bazıları; lupus eritomotozus, sifiliz, tiroit hastalığı (hipotiroidi veya hipertiroidi), hormon dengesizliği, sarkoidoz, kanserin cildi tutması (yayılması), ciddi beslenme bozuklukları (protein, demir, çinko veya biatin eksiklikleri). Bu tür beslenme yetmezlikleri özellikle zayıflama diyeti uygulayan bayanlarda ve adet kanamaları çok ağır geçenlerde sık olarak görülebilmektedir.

Enfeksiyonlar ve infestasyonlardan kaynaklanan saç dökülmesi: Buradaki saç kaybı çeşitli mikroorganizmalar (mantarlar, bakteriler veya virüsler) ve bitler tarafından doğrudan veya dolaylı olarak saçın gövdesinin yıkılması veya saç foliküllerinin işlevlerinin bozulmasına bağlıdır.

Alopesi Arata;
Saç kıran olarak da bilinen alopesi arata her iki cinsten genç ve orta yaşlı erişkinlerde görülür. Çoğu vaka kendiliğinden iyileşir; yani gelip geçicidir ve özel bir tedavi gerektirmez. Bu hastalığın nedeni tam olarak bilinmese de, bu saç dökülmesinden, yalnızca saçları etkileyen bir otoimmün süreç sorumlu tutulmaktadır. Hastalarda genellikle madeni para büyüklüğünde, yani 2,5 santimetre çapında bir veya daha fazla dairesel alanda saç dökülmesi görülür.
Bunlar hormonsal ve genetik faktörler kadar etliki olmasa da saç dökülmesi sebepleri arasında yer almaktadır.

Saç dökülme tipinizi belirleyecek en doğru kişi doktorunuzdur. Bu teşhise göre de saç dökülmesinin tedavisi değişecektir. Doktorunuz, saç dökülmenizin hangi tipte olduğunu saptarken yapacağı fizik muayeneye ilave olarak, kullandığınız ilaçları, geçirdiğiniz hastalıkları, ailenizdeki bireylerde saç dökülmesi olup olmadığını, beslenme alışkanlıklarınızı ve saç bakım alışkanlıklarınızı araştıracaktır.